Orta Asya’da, Harezm’de dünyaya gelen Biruni’nin doğum tarihi bazı kaynaklarda 4 Eylül 973 olarak yer alırken bazı kaynaklarda ise bu bilgi 5 Eylül olarak yer almaktadır. Matematik ve Astronomi üzerine saray eğitimi alan Biruni, kendini bu alanda geliştirmiş ve dönemin en önemli isimlerinden biri haline gelmeyi de başarmıştır. Biruni, yaşıtlarına nazaran çok daha zeki ve akılcı çözümler üretebilen bir isimdi… İlk kitabını henüz 17 yaşında yazmıştır ve dönemin şartları göz önünde bulundurulduğunda bir eser ortaya koymanın ne kadar zor ve sıkıntılı olduğu da daha net bir şekilde görülebiliyor.

Yaşadığı bölgenin Memüniler tarafından işgal edilmesi Biruni’nin hayatına yön vermiş ve onu İran’a taşımıştır. İran’da yaşadığı dönemde Saray tarafından koruma altına alınmış ve çalışmalarını çok daha profesyonel bir şekilde yapabilmesi için de gerekli ortam yaratılmıştır. 2 yıllık süre ile burada ikamet ettikten sonra yeniden memleketine dönmüş ve Astronomi çalışmalarına Ebu’l Vefa ile birlikte devam etmiştir.

Takvimler 1017’yi gösterdiğinde Harezm Devleti, Gazneli Mahmut tarafından yıkılmış ve bölge, Gazneliler’in hakimiyetine girmiştir. Yine Saray ile ilişkilerini iyi tutan Biruni, istediği çalışma ortamını elde etmiş ve saray tarafından korunmuştur. Gazneli Mahmut’un Hindistan Seferinde de yer alan Biruni, Hintli bilginler tarafından keşfedilmiş ve onların da ilgisini çekmeyi başarmıştır.

Biruni, Hint Kültürünü daha yakından takip edebilmek adına bir süre sonra Nendene şehrine yerleşti ve bu şehirde yaşadığı sürse zarfında Sanskritçe’yi öğrendi. Hint Kültürü üzerine çalışmalar yapabilmek adına bu dili öğrenen Biruni, bunu kısa bir zaman diliminde gerçekleştirmesi ile de birçok Hintli’nin saygısını kazandı.

Bu bölgedeki çalışmalarını tamamladıktan sonra Gazze’ye geri döndü ve birçok kaynakta Biruni için en uygun çalışma ortamının bu şehirde kurulduğu ifade ediliyor.

13 Aralık 1048 yılında hayata gözlerini yuman Biruni, yaşadığı döneme olduğu gibi yakın çağa da damgasını vurmuş isimlerden bir tanesidir.

Biruni’nin Çalışmaları

Bir Bilim İnsanından çok daha fazlası olarak nitelendirilen Biruni, 180’den fazla esere sahip. Bunların bir kısmı yazılı çalışma olarak hali hazırda arşivlerde yer almaya devam ediyor. Biyoloji, Tıp, Coğrafya, Astronomi ve Matematik alanındaki çalışmaları ile çok yönlü bir bilim insanı olduğunu ortaya koyan Biruni, Matematik alanında bir adım daha öne çıkıyor.

Trigonometrik fonksiyonlarda yarıçapın bir birim olarak kabulü konusunda çalışmalar yapmış ve bu çalışmalarını ispatlamayı da başarmıştır. Sekant, Kosekant ve Kotanjant fonksiyonları da yine Biruni’nin çalışmalarından bir tanesidir…

Bir dağın yüksekliğini, Trigonometri’yi kullanarak ölçmeyi başaran Biruni, meridyen yayını da bilim dünyasına kazandıran isim olarak bilinmektedir.

Matematik ile birlikte Astronomi alanında yaptığı çalışmalar ile de adından söz ettirmeyi başarmıştır. Batlamyus ve Aristoteles’in yaptığı çalışmalardan yola çıkarak Dünya2nın kendi ekseni etrafında dönüşünü ele almış ve bu çalışmaya katkıda bulunmuştur.

Dünyanın ekseni ile ilgili de önemli bir çalışmaya imza atan Biruni, 23 27’ eğiklik durumunu ortaya koymuş ve gerçek değere en yakın değere ulaşmayı başarmıştır.

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi Biruni birçok yazılı esere de imza atmıştır ve bu eserlerden en çok bilinenleri de sizinle paylaşmak istiyoruz.

En Popüler Eserleri

  • Kitâbü’s-Saydele fî Tıp
  • El-Kanûn’ül-Mes’ûdî
  • Kitâbü’l-Cemâhir fî Mâ’rifet-i Cevâ-hir
  • Kitâb’üt-Tahkîk Mâ li’l-Hind
  • Tahdîd’ü Nihâyeti’l-Emâkin li Tas-hîh-i Mesâfet’il-Mesâkin

Bu eserler ile birlikte 180’den fazla esere sahip olduğu bilinir. Yazılı olmakla beraber yazıya dökülmeyen çok sayıda eser de yine Biruni adına kayıtlıdır.